Od Iranu przez Chiny po Wenezuelę

Z danych śledzenia statków wynika, że ​​tankowiec przechwycony w środę przez siły amerykańskie miał historię fałszowania lub ukrywania informacji o swojej lokalizacji, najwyraźniej w celu ukrycia swojej działalności.

W środę wieczorem Stany Zjednoczone potwierdziły, że ich siły zajęły statek podczas nalotu helikoptera w pobliżu wybrzeży Wenezueli. BBC Verify potwierdziło, że statek był kapitanem, dopasowując znak widoczny na materiale filmowym opublikowanym przez USA do zdjęcia referencyjnego dostarczonego przez TankerTrackers.com, witrynę monitorującą dostawy ropy.

Dane przechowywane w publicznie dostępnych witrynach śledzących dają niepełny obraz ruchów statku, który przed zajęciem od 7 listopada nie deklarował swojej pozycji. Firma zajmująca się analityką morską Kpler zasugerowała również, że statek brał udział w przeładunku ze statku na statek.

Prokurator Generalna USA Pam Bondi opisał statek jako „zbiornikowiec do przewozu ropy naftowej”. wykorzystywane do transportu objętej sankcjami ropy z Wenezueli i Iranu”.

Departament skarbu USA po raz pierwszy nałożył sankcje na statek w 2022 r., kiedy pływał pod nazwą Adisa, i został oskarżony o przynależność do „międzynarodowej sieci przemytu ropy”.

Kapitan pływał pod banderą Gujany, ale rząd szybko wydał oświadczenie, w którym stwierdził, że 20-letni tankowiec „fałszywie pływał pod banderą Gujany, ponieważ nie jest zarejestrowana w Gujanie”.

Eksperci powiedzieli BBC Verify, że kapitan prawdopodobnie należał do tak zwanej „ciemnej floty” – globalnej sieci tankowców, która stara się uniknąć sankcji za ropę naftową, ukrywając swoją własność, tożsamość i historię podróży.

Zgodnie z traktatem ONZ wszystkie statki powyżej określonego tonażu muszą być wyposażone w pokładowy moduł śledzący zwany systemem automatycznej identyfikacji (AIS). Te moduły śledzące przekazują informacje o statkach, w tym o ich lokalizacji, i można je śledzić na stronach internetowych takich jak MarineTraffic.

Istnieje jednak niekompletny i wprowadzający w błąd publiczny zapis poczynań Kapitana. Według MarineTraffic ostatnie znane zawinięcie kapitana do portu miało miejsce 9 lipca w Soroosh w Iranie, dokąd przybył po zatrzymaniu się w Iraku i Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

Kpler sugeruje jednak, że jest to część wzorca wprowadzających w błąd wpisów Skippera. Analitycy firmy twierdzą, że statek ładował wcześniej ropę naftową z Wenezueli i Iranu, fałszując jednocześnie swoje położenie za pomocą pokładowego modułu śledzącego, co jest procesem znanym jako fałszowanie.

Wenezuela ma jedne z największych na świecie zasobów ropy, ale eksport został objęty sankcjami w 2019 r. przez USA, chcąc wymusić przekazanie władzy administracji prezydenta Nicholasa Maduro, powszechnie oskarżanej o fałszowanie wyborów.

Firma zauważyła, że ​​chociaż system AIS pokazywał statek w irackim terminalu naftowym Basrah w dniach 7 i 8 lipca, raporty terminalu nie wskazywały na obecność tam statku. Zamiast tego kapitan ładował ropę naftową na wyspie Kharg w Iranie, powiedział Kpler.

Następnie kapitan popłynął na wschód, jak wynika z danych śledzenia, z których Kpler zasugerował przeprowadzenie transferu ze statku na statek w dniach 11–13 sierpnia. Ładunek został później wyładowany w Chinach, gdzie Kpler stwierdził, że został „fałszywie zgłoszony”.

Wrócił przez Iran i popłynął w kierunku Karaibów. Kapitan ostatni raz ogłosił swoje stanowisko 7 listopada, kilka mil od wybrzeży Gujany. Jego lokalizacja pojawiła się ponownie dopiero 10 grudnia, po nalocie USA.

W okresie przejściowym zdjęcia satelitarne zidentyfikowane przez TankerTrackers.com i potwierdzone przez BBC Verify pokazują, że szyper był obecny w porcie Jose w Wenezueli w dniu 18 listopada i nie pojawiał się wówczas w witrynach śledzących.

Analitycy twierdzą, że od czasu nałożenia sankcji częstą praktyką jest fałszowanie lub ukrywanie przez statki swojej pozycji podczas załadunku ropy w Wenezueli.

Analitycy Kpler twierdzą, że do 16 listopada statek załadował do terminalu „co najmniej 1,1 miliona baryłek ropy Merey”, a jako cel podróży wymienił Kubę.

Istnieją również dowody na to, że szyper brał udział w transferze ze statku na statek innym statkiem w dniu 7 grudnia, na kilka dni przed wejściem na niego wojsk amerykańskich. Obrazy satelitarne widziane przez Kplera zdawały się pokazywać wymianę zdań, a jeden ze statków został zidentyfikowany przez Kplera jako Skipper.

Transfer miał miejsce tuż u wybrzeży Wenezueli, niedaleko Barcelony. Według MarineTraffic kapitan ostatni raz pojawił się u wybrzeży Gujany kilka tygodni wcześniej.

Kpler powiedział BBC Verify, że między 28 października a 4 grudnia Skipper nadawał „zmanipulowane” sygnały AIS, które nie odzwierciedlały jego rzeczywistej lokalizacji.

Kpler powiedział, że tego typu działania polegające na unikaniu sankcji nie są niczym niezwykłym w przypadku wenezuelskiego eksportu ropy. Firma podała, że ​​tankowce często przewożą swój ładunek u wybrzeży Malezji, zanim ropa zostanie zaimportowana do Chin.

Były porucznik belgijskiej marynarki wojennej i analityk Frederik Van Lokeren powiedział BBC Verify, że chociaż takie transfery ze statku na statek nie są nielegalne ani niewłaściwe, są „niezwykle rzadkie”. Powiedział, że takie działania są zwykle oznaką prób uniknięcia sankcji przez statki i przeładunku ropy na statki, które nie są publicznie powiązane z przemytem.

Van Lokeren powiedział, że zdolności rafineryjne Wenezueli uległy znacznemu zmniejszeniu w ostatnich latach i są „uzależnione” od swoich sojuszników w Iranie i Rosji w zakresie przetwarzania ropy naftowej w produkty bardziej dochodowe z komercyjnego punktu widzenia.

MarineTraffic podaje, że właścicielem rzeczywistym i operatorem jest Thomarose Global Ventures Ltd z siedzibą w Nigerii, a zarejestrowanym właścicielem jest Triton nawigacji Corp z siedzibą na Wyspach Marshalla.

W 2022 r. Ministerstwo Skarbu USA poinformowało, że Triton był wykorzystywany przez objętego sankcjami rosyjskiego magnata naftowego Wiktora Artemowa do ułatwiania globalnej „sieci przemytu ropy”.

Urzędnicy amerykańscy poinformowali wówczas, że Artemow do transportu irańskiej ropy wykorzystywał rozległą sieć statków, często zarejestrowanych w sposób niejasny.

W swoim oświadczeniu Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych stwierdził, że Triton „pomagał materialnie, sponsorował lub zapewniał wsparcie finansowe, materialne lub technologiczne na rzecz Artemowa lub dostarczał mu towary lub usługi lub je wspierał”.

BBC Verify próbuje skontaktować się z obiema firmami w celu uzyskania komentarza.