Jak poinformowali urzędnicy Foreign Office, WIELKA BRYTANIA rozpoczęła proces ponownego nawiązywania kontaktów z Afryką po „dekadii zaniedbań”.
Nastąpiło to po wizycie ministra ds. Afryki Lorda Collinsa z Highbury w Ghanie i Senegalu, gdzie były działacz związkowy liczy na zacieśnienie partnerstw na rzecz rozwoju czystej energii, bezpieczeństwa żywnościowego i wzmocnienia pozycji kobiet.
Wczoraj wieczorem wizytę tę uznano za „kluczową”, a eksperci zauważyli, że chociaż Ukraina przedstawia linię frontu wojny przeciwko totalitaryzmowi, to w Afryce toczy się wojna kulturowa.
Lord Collins spotkał się z premierem Senegalu Ousmane Sonko i prezydentem Ghany Naną Akufo-Addo. Towarzyszyła mu delegacja 40 brytyjskich przedsiębiorstw, których inwestycje warte są setki milionów funtów.
„Wielka Brytania nawiązuje ponownie kontakt ze światem” – powiedział. „Pogłębiamy nasze relacje z naszymi afrykańskimi odpowiednikami w oparciu o prawdziwy szacunek, skupiając się na partnerstwach, które zapewniają wzajemnie korzystne i zrównoważone inwestycje i wzrost”.
„Depriorytetyzacja” Afryki przez Wielką Brytanię rozpoczęła się w 2015 r. i zbiegła się z rosnącymi korzyściami zarówno Pekinu, jak i Moskwy, które zagrażają destabilizacją kontynentu i potencjalnie blokują dostęp do kluczowych zasobów.
„Istnieje wiele dowodów na to, że Afryka była zaniedbywana przez Brytyjczyków w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Widać to po cięciach w pomocy zagranicznej i wielkich trudnościach, jakie mieli afrykańscy przywódcy w spotkaniach z premierami” – powiedział prof. Nick Westcott, były dyplomata, a obecnie ekspert regionalny w SOAS, University of London.
„Bez zaangażowania politycznego trudno jest zaangażowanym urzędnikom państwowym iść naprzód z programami. W zasadzie widzieliśmy depriorytetyzację Afryki na najwyższych szczeblach”.
Ostrzegł, że brytyjskie inwestycje w Afryce są niezbędne do wzmocnienia demokracji w obliczu narastających wyzwań Rosja i Chiny.
Afryka Zachodnia jest obecnie podzielona na dwa regiony: prozachodnie kraje nadmorskie oraz pozostające pod wpływem Rosji państwa śródlądowe Sahelu, rozległego regionu podatnego na zamachy stanu, rozciągającego się od Atlantyku do Morza Czerwonego.
Działając ze swojego centrum w Bengazi w Libii, gdzie Rosja mając za bazę co najmniej 2000 byłych najemników Wagnera, Moskwa rozszerzyła swoje wpływy, aby zapewnić autokracjom tzw. „pakiety przetrwania reżimu”.
Plan ten przyniósł efekty w wielu krajach Afryki, m.in. w Mali i Republice Środkowoafrykańskiej, gdzie bezpieczeństwo oferowane jest w zamian za nieograniczony dostęp do zasobów mineralnych, takich jak złoto, diamenty, uran, kobalt, nikiel i chrom.
Chwila Rosja oferuje wygodę poprzez podtrzymywanie chwiejących się junt, nie jest to jedyne wyzwanie dla interesów Zachodu.
„Chiny mają bardziej strategiczne podejście – chcą budować długoterminowe partnerstwo, które jest zarówno ekonomiczne, jak i polityczne. Zaczęli od gospodarki i chcą zwrócić się ku pełnoprawnemu wsparciu politycznemu” – powiedział prof. Westcott.
W ramach chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku większość państw afrykańskich zaakceptowała chińskie inwestycje od momentu jej uruchomienia w 2013 r., głównie w formie nowej infrastruktury.
Wysokie odsetki od kredytów i wykorzystanie chińskiej siły roboczej wywołały niepokój w niektórych krajach afrykańskich, a chińskie inwestycje spadły z najwyższego poziomu 22 mld funtów w 2016 r. do 1,5 mld funtów w 2020 r.
Nie odstraszyło to jednak Pekinu od wzmożonych działań na rzecz promowania komunistycznego modelu w Afryce za pośrednictwem szeregu programów szkoleniowych dla urzędników partyjnych i rządowych.
Jednym z przykładów jest Mwalimu Julius Nyerere Leadership School. Szkoła, która została uruchomiona w 2022 r., kształci członków partii rządzącej z koalicji Former Liberation Movements of Southern Africa (FLMSA) — Angoli, Mozambiku, Namibii, RPA, Tanzanii i Zimbabwe.
Istnieją dowody na to, że Pekin odnosi sukcesy: w ubiegłym roku tylko jedno państwo afrykańskie, Eswatini (dawniej Suazi), formalnie uznaje Tajwan.
Jak twierdzi prof. Westcott, choć zarówno Pekin, jak i Moskwa starają się czerpać korzyści z dziedzictwa imperium brytyjskiego i francuskiego, to ich oferty niemal się nie różnią.
„Rosja i Chiny usilnie próbują wykorzystać spuściznę dawnych kolonialnych władców. Ale wymiana rosyjskich żołnierzy na złoto – lub chińskiej infrastruktury na rzadkie minerały ziemne – to w zasadzie ten sam rodzaj relacji gospodarczej, jaką miały dawne mocarstwa imperialne”, powiedział.
„I pozostaje pewien stopień pokrewieństwa z Wielką Brytanią, poprzez język lub diasporę, którego po prostu nie podzielają Szanghaj ani Moskwa”.
Dodał: „Afryka jest linią frontu starcia kultur między demokracjami i niedemokracjami.
„Ta wizyta jest ważna, ponieważ jest dla Wielkiej Brytanii widocznym dowodem, że słowa są potwierdzeniem czynów, a działania potwierdzeniem działań i wsparciem demokracji w krajach o udowodnionych demokratycznych kwalifikacjach.
„Junty wojskowe nie tworzą miejsc pracy ani nie przynoszą pokoju. Kontrast między tymi autorytarnymi krajami a demokracjami jest wyraźnie widoczny.
„Brytyjscy decydenci muszą pokazać, że posiadanie demokracji jest korzystne”.
Wczoraj wieczorem senior Torysi pochwalił ten ruch, ale odrzucił twierdzenia lorda Collinsa, że Wielka Brytania utraciła więzi z Afryką.
„Wzrost wpływów Rosji i Chin w Afryce stanowi egzystencjalne wyzwanie dla interesów Wielkiej Brytanii i Zachodu i dobrze, że rząd Partii Pracy zdaje sobie z tego sprawę” – powiedziało jedno ze źródeł.
„Rishi Sunak dostrzegł problem i ponownie wprowadził Andrew Mitchella do rządu na stanowisko ministra rozwoju i Afryki w 2022 r.
„I musimy oddać sprawiedliwość tam, gdzie jest należna. Odwiedził więcej krajów afrykańskich w ciągu dwóch lat niż jakikolwiek minister w ciągu ostatnich dwóch dekad i przewodził inicjatywie złożenia 100-milionowej obietnicy pomocy Etiopii w powstrzymaniu kolejnego głodu.
„Pod koniec ubiegłego roku przedstawił także znaczną część polityki zawartej w białej księdze dotyczącej resetu w Afryce, którą Partia Pracy podpisała, a którą obecnie realizuje rząd”.
